بندر انزلی به دلیل دارا بودن موقعیت خاص جغرافیایی بهترین پناهگاه و لنگرگاه کشتی های تجاری و غیر تجاری بود ؛ اضمحلال جاده تاریخی ابریشم که شاهراه تجاری شرق به غرب بود با دوران اقتدار حکومت ترکان عثمانی همراه شد ؛ چراکه سلاطین عثمانی دو مسیر آبی و زمینی جاده ابریشم را نا امن و مسدود کرده بودند به حدی که بازرگانان برای رسیدن به بازارهای مصرف و تولید شرق و غرب مسیرهای دیگری را می پیمودند ؛ در کشور ما نیز ایرانیان دو مسیر زمینی منتهی به قفقاز و روسیه و مسیر آبی انزلی به باکو و بنادر روسیه تزاری را برگزیدند.
بندر انزلی در گذار از دوران استیلای صفویان به دروازه ارتباطی ایران با اروپا بدل شد و در دوران حکومت شاهان قاجار اصلی ترین مسیر ارتباطی ایران با اروپا گردید و بعنوان دروازه ورود مدنیّت جدید به فلات ایران جایگاه خود را تثبیت نمود؛ شاهان قاجار و تجار و دانش آموزان دانش جدید غرب برای کسب علوم و فنون جدید و ارتباط و آشنایی با تغییر و تحولات جدید سوار بر کشتی هایی می شدند که برکناره این بندر زیبا پهلو می گرفتند امری که در دوران پهلوی ها نیز صورت گرفت با این تفاوت که رویکرد حکومت مرکزی با توجه به تحولات صورت گرفته در مرزهای شمالی و پدید آمدن حکومت کمونیستی مبنی بر تقویت بنادر جنوبی کشور قرار گرفت موضوعی که در طول دوران جنگ سرد باعث به انزوا کشیده شدن این بندرگردید.
در طول جنگ سرد ارتباطات این بندر محدود به بنادر جنوبی کشور شوروی محدود گردید و دریای خزر که مسیر ارتباطی ایران با اروپا بود به دریاچه محصور مابین ایران و شوروی بدل شد.ایرانیان از طریق همین بندر و مسیر ارتباطی با فناوری و تحولات دوران جدید آشنا شدند از بندر و کشتیرانی جدید و گمرک گرفته تا شیلات و تلفن و برق و سایر موارد.
بر اثر تحولات صورت گرفته پس از فروپاشی شوروی و در پی تغییر و تحولات ساختاری روابط بین الملل منطقه قفقاز و کشورهای حاشیه دریای خزر در معادلات منطقه ای و جهانی اهمیت یافتند امری که همزمان با دوران پس از جنگ تحمیلی در ایران و آغاز عصر سازندگی کشور بود عصری که ایران بدنبال ورود به اقتصاد جهانی و اخذ سرمایه و به تبع آن دانش و تکنولوژی جدید بود هدفی که دولت وقت با ایجاد مناطق آزاد کشور در پی تحقق آن بود.
تاریخچه منطقه آزاد تجاري صنعتي انزلي
با توجه به روند تحولات اقتصادي منطقه بعد از فروپاشي شوروی و نقش بندر انزلي در اقتصاد منطقه و براساس تصويب نامه هيأت دولت در سال 75 منطقه وي‍ژه اقتصادي بندر انزلي در دو بخش جداگانه تعيين گرديد و در سال 82 منطقه ويژه اقتصادي انزلي به منطقه آزاد تجاري صنعتي انزلي بدل شده و در سال 83 نيز اساسنامه سازمان منطقه آزاد تجاري صنعتي انزلي مورد تصويب هيأت وزيران قرار گرفت و محدوده منطقه آزاد تجاري صنعتي انزلي در سال 84 از طرف هيأت وزيران تعيين و ابلاغ شد كه بر اساس آن منطقه آزاد انزلي در سه بخش و محدوده مجزاي بندري اداره كل بنادر و كشتيراني استان ؛ شهرك صنعتي انزلي و محدوده منطقه ويژه اقتصادي سابق انزلي با مساحت 3200 هكتار خشكي و تا عمق 2 كيلومتر از دريا در طول 20 كيلومتر از حاشيه درياي خزر را شامل مي شود.
چشم انداز آينده منطقه آزاد تجاري صنعتي انزلي
هم اکنون میزان تعامل و همکاری سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی با سازمانهای و ادارات و نهادهای دولتی و غیر دولتی استان گیلان و کشور افزایش چشمگیری داشته به حدی که سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی به عنوان عضوی فعال از بدنه مدیریتی استان گیلان و کشور به ایفای نقش می پردازد. با اجرای قوانین و مقررات مناطق آزاد تجاری صنعتی کشور در محدوده منطقه آزاد انزلی و با گسترش میزان همکاری و تعاملات دیگر ادارت و نهادهای استان با این سازمان می توان به توسعه همه جانبه منطقه امیدوار بود؛ علاوه بر این پس از اتصال بندر انزلی به راه آهن سراسری و بهره برداری از بزرگ راه قزوین رشت انزلی شاهد وقوع انقلابی در امکانات و زیر ساختهای صنعت حمل و نقل (به عنوان یکی از ارکان اصلی تو سعه ) و ترانزیت کالا و مسافر در منطقه خواهیم بود.
منطقه آزاد انزلی در مسیر گذار از نسل اول مناطق آزاد جهان به نسل سوم مناطق آزاد جهان گام برداشته که براساس آن از منطقه آزادی با تسهیلات فراوان برای ورود و ترانزیت کالا به منطقه ای برای فرآوری کالا و خدمات تبدیل می شود در نتیجه با توجه به نزدیکی فاصله این منطقه به اسکله و بار انداز بندر انزلی و معافیت ها و مزایای قانونی منطقه آزاد انزلی بهمراه وجود نیروی کار متخصص فراوان می توان نسبت با فرآوری و تولید کالا با ارزش افزوده بالا برای صادرات مجدد و صدور به بازارهای مصرف داخلی اقدام نمود امری که در توسعه اقتصاد ملی و منطقه بسیار حیاتی است.با توجه به پتانسیل های فوق و پس از اتمام پروژه های زیر ساختی محدوده منطقه آزاد انزلی شاهد دوران طلایی در صنعت ، تجارت و گردشگری و .... منطقه و کشور خواهیم بود چراکه این منطقه حلقه اتصال اقتصاد ملی به اقتصاد و تجارت جهانی است .
در خواست مدیرعامل منطقه آزاد انزلی از سرمایه گذران برای سرمایه گذاری در منطقه آزاد انزلی
دکتر کمال فیروز آبادی رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی با بیان اینکه این منطقه خواستار سرمایه گذاری سرمایه گذاران داخلی و خارجی در همه زمینه های صنعتی ؛ تجاری و توریستی است افزود : وجود بندر انزلی به عنوان فعال ترین و مدرنترین بندر ایرانی دریای خزر در داخل محدوده این منطقه ؛ وجود زیر ساختهای حمل و نقل همچون نزدیکی به فرودگاه بین المللی سردار جنگل رشت و راه های مواصلاتی مناسب بهمراه دارا بودن فاصله نزدیک با پایتخت کشور و مراکز و قطب های صنعتی و جمعیتی کشور به عنوان قطب های تولید و مصرف ؛ قطب گردشگری کشور با پذیرایی بیش از سه میلیون گردشگر در طول سال و واقع شدن در مسیر کریدور شمال - جنوب (نوستراک)؛ مسیر ترانزیتی که بنادر شمال اروپا را به بنادر هندوستان وصل می کند ، از مهمترین مزایا و پتانسیل های منطقه آزاد انزلی است.
وی با اعلام اینکه محوطه سازی و ایجاد زیر ساختهایی چون مسیرهای مواصلاتی ؛ برق ؛ گاز و ... توسط سازمان منطقه آزاد انزلی با سرعت در داخل محدوده منطقه در حال اجراست و تا سال آینده آماده بهره برداری است افزود : طرح مطالعاتی ایجاد اسکله چند منظوره در محدوده منطقه آزاد انزلی ؛ بهسازی سه راه حسن رود به زیبا کنار؛ چهار خطه کردن مسیر حسن رود به زیبا کنار و ایجاد تقاطع غیر هم سطح در سه راه حسن رود با همکاری اداره کل راه و ترابری استان گیلان از جمله اقدامات در دست بررسی و اقدام سازمان منطقه آزاد انزلی برای توسعه زیر ساختهای مواصلاتی منطقه است .
وی انجام مطالعات طرح راهبردی و جامع منطقه آزاد انزلی را در راستای راهبرد دانایی محور برنامه پنج ساله چهارم توسعه کشور ارزیابی کرد و گفت : منطقه آزاد انزلی به عنوان یکی از مناطق آزاد پیشرو در اجرای طرح مطالعاتی پیش از انجام هر کاری مطالعات طرح راهبردی و جامع خود را با مشاوره شرکت مشاور مشتمل بر طرح راهبردی ؛ طرح جامع و طراحی ساختار و چارت سازمانی و مدیریتی سازمان به منظور تعیین گرایش ها و اولویت های برنامه کاری سازمان بصورت کار کارشناسی با هدف جلوگیری از اتلاف سرمایه و تکرار تجربیات ناموفق گذشته در حال اجرا دارد.
دکتر فیروز آبادی توجه ویژه به زیر ساخت های مخابراتی ؛ ITو ICT را از اولویتهای این منطقه در مسیر توسعه خود اعلام کرد و افزود : راه اندازی مرکز مخابرات منطقه آزاد انزلی با همکاری شرکت مخابرات ؛ تأمین ، توزیع و پشتیبانی اینترنت پر سرعت ؛ راه اندازی سیستم یک پارچه مالی در حوزه امور مالی ؛ اجرای سیستم اتوماسیون دبیرخانه و راه اندازی شبکه فیبر نوری و WIRELESS سازمان مابین گمرک منطقه آزاد انزلی ، سایت سازمان در محدوده بندری و سازمان بهمراه طراحی و راه اندازی و پشتیبانی پرتال اینترنتی سازمان از مهمترین اقدامات صورت گرفته از سوی سازمان منطقه آزاد انزلی در راستای ایجاد زیر ساخت های مخابراتی ؛ ITو ICT است .
رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی درآمدهای مصوب سال 86 منطقه آزاد انزلی را بالغ بر 30 میلیارد تومان اعلام کرد و گفت : در طول 9 ماهه نخست سال جاری رقم واقعی درآمدهای مأخوذه این سازمان نزدیک به 17 میلیارد تومان بوده و این درحالی است که میزان درآمدهای مأخوذه در طول سال 85 در حدود 10 میلیارد تومان بوده است.
وی اضافه کرد : در طول یک سال و نیم گذشته میزان تعامل و همکاری سازمان منطقه آزاد تجاری- صنعتی انزلی با سازمانها و ادارات و نهادهای دولتی و غیر دولتی استان گیلان و کشور افزایش چشمگیری داشته بحدی که سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی بعنوان عضوی فعال از بدنه مدیریتی استان گیلان و کشور به ایفای نقش می پردازد و انعقاد تفاهم نامه ایجاد شعبه بین المللی دانشگاه علوم پزشکی گیلان و استقرار شعبه اداره کل تأمین اجتماعی استان در منطقه آزاد انزلی از مهمترین نمونه های این همکاری ها ست. وی در خصوص برخی زمینه های سرمایه گذاری در منطقه آزاد انزلی با عنایت به قوانین و مقررات مناطق آزاد کشور و وجود نیروی متخصص فراوان در این منطقه اظهار داشت : ایجاد صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی با توجه به قطب کشاورزی بودن گیلان ، احداث کارخانجات کانتینر سازی با توجه به بازار روبه گسترش آن در داخل و خارج کشور ، صنعت توریسم و گردشگری با توجه به سابقه و زیر ساختهای اولیه و اینکه انزلی و گیلان از قطب های گردشگری کشور است ، صنایع چوب و مبلمان با عنایت به مواد خام اولیه با کیفیت بالا و بازار مصرف داخلی و خارجی و کارخانجات مونتاژ قطعات خودرو با عنایت به قیمت تمام شده پائین تر و وجود بازار مصرف داخل و خارج کشور از مهترین بخش های قابل سرمایه گذاری در منطقه آزاد انزلی است.
دکتر فیروز آبادی با بیان اینکه تمامی مناطق آزاد دنیا با هدف سهولت در زمینه فرآیند صادرات و واردات و جذب سرمایه گذاری خارجی و انتقال فن آوری به سرزمین اصلی بوجود آمده و استفاده از يك راهبرد براي همه مناطق آزاد فاقد كارايي است و بايد براي هر منطقه متناسب با ظرفيت و توانايي‌هاي آن راهبرد خاصی تعريف شود اظهار داشت : نبود کمک به ایجاد زیر ساخت های اقتصادی صنعتی مناسب برای تولید و صادرات در مناطق آزاد از سوی دولت به استثنای دو سال اخیر ؛ نبود قوانین مشخص در جهت حمایت و تضمین سرمایه گذار خارجی و عدم التزام و پایبندی به قوانین مصوب مناطق آزاد از سوی ارگانهای مسئول از مهمترین مشکلات مناطق آزاد کشور در مسیر دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده است.
رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی خواستار فعال سازی تجارت چمدانی و صدور مجوز حمل کالای مسافر در این منطقه برای رونق تجارت و توریسم شده و افزود : در همین رابطه و به منظور امکان سنجی زمینه های فعال سازی سه مجتمع اداری تجاری واقع در محدوده منطقه آزاد انزلی با دارا بودن نزدیک به 2 هزار غرفه جلسات کارشناسی متعددی از سوی سازمان با مدیران سه مجتمع منعقد شده تا در آینده نزدیک برای برون رفت از وضعیت موجود در زمینه فعال سازی این مجتمع ها اقدام بایسته کارشناسی شده ای صورت گیرد.

دكتر در ادامه فروز آبادي پنجمين نمايشگاه مناطق آزاد و ويژه اقتصادي، را از نظر كيفي در مقايسه با نمايشگاه‌هاي گذشته با بهتر و براي نشان دادن مزايا و عملكرد مناطق آزاد و ويژه اقتصادي عرضه‌اي مناسب دانست و دستاوردهاي اين نمايشگاه به عموم مردم و علاقمندان به سرمايه‌گذاري مناسب عنوان نمودند.
فيروزآبادي مناسبترين محل برگزاري نمايشگاه را در پايتخت دانست كه حضور سفارتخانه‌ها و وزارتخانه‌ها و بنگاه‌هاي اقتصادي و بازرگاني سهولت اياب و ذهاب و دسترسي راحت به نمايشگاه را در تهران نتيجه بهتري در برخواهد داشت.

ایجاد تعا ونی های تولیدی صنفی از مناسب ترین راهکارهای ایجاد اشتغال مولد در کشور است
عبدالعظیم بازگیر قاءم مقام مديرعامل و عضو هیأت مدیره سازمان منطقه آزاد انزلی با بیان این مطلب که رسالت اصلی مناطق آزاد ایجاد اشتغال مولد بعنوان یکی از کلیدی ترین کار کردهای مناطق آزاد است اظهار داشت : تلاش ها و برنامه ریزی های اقتصادی دولت و قوای مختلف کشور مبتنی بر فراهم نمودن شرایط زندگی مناسب برای مردم است و نوک پیکان مبارزات اقتصادی، رفع مشکل بیکاری را نشانه گرفته است.
وی با بیان اینکه مناطق آزاد با شعار پیوستن به اقتصاد جهانی ایجاد شده و شرط بقاء در بازارهای جهانی نیز افزایش تولیدات داخلی و صادرات با دارا بودن قابلیت رقابت با محصولات خارجی است افزود : سطح رفاه زندگی مردم مستقیماً به میزان تولیدات داخلی وابسته است و افزایش تولید، افزایش اشتغال و کاهش بیکاری را به دنبال دارد.
سخنگو ی سازمان منطقه آزاد انزلی با بیان اینکه منطقه آزادانزلی با محدوده ای درحدود 3200 هکتار بالغ بر 13 روستا با جمعیتی قریب به 15 هزارنفر را در خود جای داده اضافه کرد : شغل اصلی ساکنان این منطقه صیادی (ماهیگیری) ، کشاورزی و صنایع دستی مانند حصیر بافی ، طور بافی و... است که به دلیل فصلی بودن صیادی و عدم استفاده از امکانات روز صیادی و یک پارچه نبودن اراضی کشاورزی و عدم توان کشاورزان برای مکانیزه کردن کشاورزی شاغلین این مشاغل از درآمد کافی برای تأمین هزینه های طول سال خود بهره مند نیستند و می توان گفت که در بین اقشار نوعی خاص از بیکاری پنهان وجود دارد.
عضو هیأت مدیره سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی انزلی با اعلام اینکه براساس مصوبه هیأت مدیره سازمان منطقه آزاد انزلی ، مشاغل موجود در منطقه ، مشخصات شاغلین و میزان تخصص و مهارت ها ، مشخصات افراد بیکار و سطح مهارت و توانائی و علایق شغلی آنها شناسائی و دسته بندی می شود اظهار داشت : پس از شناسائی وضعیت شغلی ساکنان منطقه ، در قالب تعاونی های تولیدی صنفی (مانند تعاونی تولیدی حصیر بافان ، تعاونی تولیدی صیادی وابسته و...) دسته بندی شده و با نظر مشاور مربوطه بودجه مورد نیاز برای تشکیل و راه اندازی هر یک از تعاونی های تولیدی شناسایی شده بر آورد و در قالب بودجه سال آینده (1387)جهت تصویب پیشنهاد می گردد .
وی با بیان اینکه مرحله آمار گیری مشاغل به اتمام رسیده و در حال حاضر در مرحله بررسی و دسته بندی مشاغل ساکنین منطقه قرار داریم تصریح کرد : با اجرای برنامه فوق ساکنین محدوده منطقه در مشاغل مورد علاقه خود مشغول بکار شده و به کار تولید می پردازند حرکتی که باعث تحقق اهداف مهمی چون ایجاد اشتغال مولد و کاهش بیکاری می شود و ضمن بهبود وضع معیشتی ساکنان منطقه ، به افزایش تولید و صادرات نیز منجر می گردد.
سخنگوی سازمان منطقه آزاد انزلی اضافه کرد : با استفاده از مقررات ویژه مناطق آزاد مانند معافیت های مالیاتی و تأمین مواد اولیه بدون پرداخت عوارض گمرکی و سایر امتیازات خاص مناطق آزاد، با برپائی نمایشگاههای مخصوص از سوی سازمان برای آنها بازاریابی مناسب نیز انجام خواهد شد که این مهم با اعمال سیاست های تشویقی بعدی مانند خرید تضمینی محصولات این تعاونی ها توسط سازمان منطقه آزاد و عرضه آن در بازارهای داخلی و خارجی ،به طور یقین سود آوری این تعاونی ها نیز تضمین گردیده و اعضای آن که شامل ساکنان منطقه هستند از سطح مناسبی از رفاه اجتماعی برخوردار خواهند شد.
عبدالعظیم بازگیر گفت : مسئولین هر استان و شهرستانی با اختصاص بودجه اشتغال زائی و سایر ردیف های بودجه ای تخصیص داده شده به آنها می توانند مشاغل حوزه تحت مسئولیت خود را شناسائی و دسته بندی کنند و با ایجاد تعاونی های تو لیدی زود بازده به وضع معیشت مردم رسیدگی کنند البته دولت هم می تواند با اخذ مصوبه مجلس شورای اسلامی بخشی از موجودی حساب ذخیره ارزی را به ایجاد تعاونی های تو لیدی صنفی به سبک فوق در سرتاسر کشور اختصاص دهد.

 

***

 

با این اوصاف ما را مجال لغت افشانی در این باب نمیگنجد . همه با هم : به به !